6 اثر زنجیره تامین بر سودآوری سازمان ها

زنجیره تامین (Supply chain) درمدیریت و لجستیک برای اشاره به شبکه پیچیده ای از افراد، سازمان ها، فعالیت ها، اطلاعات و منابعی استفاده می شود که در فرآیندِ تولید و توزیعِ کالاها و خدمات از مواد اولیه تا محصول نهایی به مشتری دخیل هستند. لجستیک (Logistics) هم که به طور خاص به جابجایی و ذخیره سازی کالاها در زنجیره تامین می پردازد.

در دنیای تجارتِ امروز، دیگر رقابت بین شر‌کت ها نیست، بلکه بینِ زنجیره ‌های تامین آنهاست. به همین دلیل است که مدیریت زنجیره تامین (SCM) به یک عاملِ حیاتی برای موفقیتِ بیزنس ها تبدیل شده است. امروز می خواهیم به بررسی مفهوم و تعریف مدیریت زنجیره تامین، اجزای اصلی آن و اهمیت آن در جهانِ امروز بپردازیم.

زنجیره تامین چیست؟

به طور ساده، زنجیره تامین به مجموعه ‌ای از فعالیت ها و فرآیند ها گفته می‌ شود که موادِ اولیه را به محصولِ نهایی تبدیل کرده و آن را به دستِ مصرف ‌کننده می رساند. این زنجیره شامل شرکت ‌ها، افراد، منابع و فناوری‌ های مختلفی است که به صورتِ هماهنگ با یکدیگر در جهتِ تولید و توزیع کالاها و خدمات فعالیت می کنند.

اجزای اصلی زنجیره تامین

قبل از پاسخ به سوالِ مدیریت زنجیره تامین چیست ، باید یک شمای کلی از فضای Supply chain در ذهن داشته باشید:

1. تامین کنندگان: شرکتها یا افرادی هستند که موادِ اولیه، قطعات یا خدمات مورد نیاز برای تولیدِ محصول را فراهم می‌ کنند. تامین کننده بر روی تمامِ مراحل بعدی اجزای اصلی مدیریت زنجیره تامین اثر می گذارد؛ چرا که همه چیز به کیفیتِ مواد اولیه و قطعاتی که او عرضه می کند بستگی دارد.
2. تولید: به فرآیندِ تبدیلِ مواد اولیه به محصول نهایی در کارخانه‌ ها یا واحدهای تولیدی گفته می ‌شود.
3. انبارداری: نگهداری و مدیریتِ موجودی کالاها، تماماً در انبارها انجام می ‌شود.
4. حمل و نقل: جابجایی کالاها از محلِ تولید به انبارها، فروشگاه ‌ها یا مشتریان از طریق روش‌ های مختلف حمل و نقل (زمینی، دریایی، هوایی) انجام می ‌شود.
5. توزیع: رساندن ِمحصولِ نهایی به دستِ مصرف‌کنندگان از طریق کانال‌ های توزیع مختلف (فروشگاه‌ های خرده ‌فروشی، آنلاین شاپ ها، نمایندگان فروش) محقق می شود.
6. مشتریان: خریدار، مصرف‌ کننده نهایی ِکالاها و خدمات است.

اهمیت زنجیره تامین

• کاهش هزینه ‌ها: بهنیه بودنِ مدیریت ریسک زنجیره تامین می ‌تواند هزینه ‌های تولید، انبارداری، حمل و نقل و توزیع را کاهش دهد.
• افزایشِ سرعت: بهبودِ فرآیندهای Supply chain می‌ تواند زمانِ تحویلِ کالاها به مشتریان را کاهش دهد و سرعتِ پاسخگویی به نیازهای آنها را افزایش دهد.
• بهبودِ کیفیت: کنترل و مدیریت کیفیت زنجیره تامین می ‌تواند به رشد کیفیت محصولات و خدمات منجر شود و رضایتِ مشتریان را افزایش دهد.
• افزایشِ انعطاف ‌پذیری: یک Supply chain انعطاف ‌پذیر، میتواند به سرعت خود را با تغییرات بازار و نیازهای مشتریان تطبیق دهد و از مزیتِ رقابتی برخوردار باشد.
• افزایشِ سودآوری: بهبود عملکرد در اجزای اصلی مدیریت زنجیره تامین می ‌تواند به افزایشِ فروش، کاهشِ هزینه ‌ها و در نتیجه افزایش حاشیه سودِ شرکت منجر شود.

مدیریت زنجیره تامین چیست؟

مدیریت زنجیره تامین (SCM) به طور خلاصه، هماهنگ کردن و مدیریتِ جریانِ کالاها و خدمات، از تامین مواد اولیه تا تحویل محصول نهایی به مشتری است. هدف اصلی SCM، بهبود کارایی و اثر بخشی Supply chain از طریقِ بهینه ‌سازی فرآیندها، کاهشِ هزینه ‌ها، افزایش سرعت و بهبودِ کیفیت است.

اجزای اصلی مدیریت زنجیره تامین

1.برنامه ریزی

• برنامه و پیش بینی تقاضای مشتریان برای محصولات و خدمات
• تعیینِ نحوه تامین نیازهای تقاضا؛ از جمله تولید، موجودی و تامین کنندگان
• برنامه ریزی فعالیت های تولیدی برای پاسخگویی به تقاضا
• برنامه ریزی و تعیینِ سطحِ بهینه موجودی برای هر محصول
• برنامه ریزی حمل و نقل کالا از مبدا به مقصد

2.تامین

• انتخابِ تامین کنندگان با توجه به کیفیت، زمان تحویل، قیمت و سایر عوامل
• مدیریتِ ایجاد و حفظِ روابط با تامین کنندگان
• خرید مواد اولیه و قطعات مورد نیاز برای تولید
• مدیریت قرارداد با تامین کننده ها

3. تولید

• برنامه ریزی فعالیت های تولیدی
• کنترل کیفیت محصول
• مدیریت فرآیند تولید
• مدیریت موجودی مواد اولیه

4.تحویل

• حمل و نقل کالاها از محل تولید به انبارها یا خرده فروشان
• مدیریت موجودی کالاها در انبارها
• اکسپرس کالاها به مشتریان
• ارائه خدمات پس از فروش به مشتریان

5.اطلاعات

• جمع آوری داده های مربوط به اهداف زنجیره تامین
• تجزیه و تحلیل داده ها برای بهبود تصمیم گیری
• به اشتراک گذاری اطلاعات با اعضای Supply chain
• استفاده از سیستم های اطلاعاتی برای مدیریت زنجیره های تامین

6. مدیریت ارتباطات

• برقراری ارتباط مؤثر با تامین کنندگان
• برقراری ارتباط مؤثر با مشتریان
• خلقِ ارتباط مؤثر با سایر اعضای زنجیره تامین

7.مدیریت ریسک

• شناسایی ریسک های موجود در Supply chain
• آنالیزِ احتمال وقوع و تأثیرِ ریسک ها
• اتخاذِ تدابیر برای کاهش ریسک ها
• برنامه ریزی برای مدیریت بحران ها

مدیریت کیفیت زنجیره تامین و لجستیک چیست

مدیریت کیفیت زنجیره های تامین  یک رویکرد جامع برای تضمین کیفیت در کلِ فرآیند زنجیره تامین و لجستیک است. هدفِ اصلی این فرایند تشکیلِ یک جامعه آماری راضی و وفادار به محصول و خدمت است.

اهمیت مدیریت کیفیت در تحقق اهداف مدیریت زنجیره تامین

1. ارائه محصولات و خدمات با کیفیتِ بالا به مشتریان، منجر به افزایشِ رضایت و وفاداری آنها می ‌شود.
2. بهبود فرآیند ها و کاهشِ ضایعات، باعثِ کاهش هزینه‌ های تولید، انبارداری، حمل و نقل و توزیع می‌ شود.
3. این رویکرد با استفاده از روش‌ های بهبود مستمر مانند PDCA (برنامه ‌ریزی، انجام، بررسی، اقدام)، به طور مداوم فرآیند ها را بهبود می ‌بخشد.
4. ارائه محصولات و خدمات با کیفیت بالا و قیمت مناسب، شرکت را در بازارِ رقابتی متمایز می‌ کند.
5. بهبود کیفیت و کاهش هزینه‌ ها، در نهایت سببِ افزایش سودآوری شرکت می ‌شود.

تاریخچه مدیریت زنجیره تامین چیست؟

تاریخچه زنجیره تامین نشان می‌ دهد که این مفهوم همواره در حالِ تکامل بوده و با تغییراتِ فناوری، اقتصادی و اجتماعی سازگار شده است. پس با این حال نمی توان برای آینده تضمین کرد، که زنجیره تأمین با چالش ‌ها و یا فرصت ‌های جدیدی روبرو نشود.

دوران پیش از صنعت (قبل از ۱۸۰۰ میلادی)

در این دوران، زنجیره‌ های تامین بسیار ساده و محلی بودند. تولیدکنندگان، مواد اولیه را از منابع نزدیک تهیه و محصولات خود را به صورتِ محلی یا منطقه ‌ای به شکلی کُند توزیع میکردند.

انقلاب صنعتی (۱۸۰۰-۱۹۰۰ میلادی)

انقلاب صنعتی با خود تغییراتِ شگرفی در زنجیره‌ های تامین به همراه داشت اما صرفا در سطحِ ملی نه بین الملل. اختراعِ ماشین‌ آلات، تولیدِ انبوه و حمل و نقل ریلی، امکان جابجایی کالاها در مسافت ‌های طولانی ‌تر را فراهم کرد.

اوایل قرن بیستم (۱۹۰۰-۱۹۵۰ میلادی)

در این دوره، پیشرفت‌ هایی در حمل و نقل جاده ‌ای و انبارداری رخ داد. استفاده از کامیون ‌ها و لیفتراک‌ ها، جابجایی و ذخیره ‌سازی کالاها را بهبود بخشید. جنگ جهانی دوم هم نقش مهمی در تغییر و توسعه تاریخچه مدیریت زنجیره‌ تامین ایفا کرد، زیرا تامین تجهیزات و تدارکات نظامی در مقیاس بزرگ، نیاز به مدیریتِ پیچیده ‌تر را ایجاب می‌کرد.

اواخر قرن بیستم (۱۹۵۰-۲۰۰۰ میلادی)

در این دوره، با توسعه فناوری ‌های اطلاعات و ارتباطات، Supply chain ها پیچیده‌ تر و جهانی ‌تر شدند. ظهورِ کامپیوترها و نرم‌ افزارها، تعریفِ جدیدی از اینکه مدیریت زنجیره تامین چیست بازتولید کردند. حالا دیگر امکان برنامه‌ریزی و کنترل بهتر فرآیندها فراهم بود. رشد تجارت بین ‌المللی و ظهور شرکت ‌های چندملیتی، نیاز به مدیریت زنجیره‌ های تامین جهانی را افزایش داد.

قرن بیست و یکم (۲۰۰۰ میلادی تا کنون)

در این دوره، Supply chain و لجستیک به طور فزاینده ‌ای دیجیتالی و هوشمند شده‌ اند. استفاده از فناوری‌ هایی مثلِ اینترنت اشیا، هوش مصنوعی (AI) و بلاک چین، امکان رصد و مدیریت لحظه ‌ای کالاها و اطلاعات را فراهم کرده است. در واقع توجه به پایداری و مسئولیتِ اجتماعی در زنجیره ‌های تامین افزایش یافته است.

مثل شرکت پخش تجارت گستر آریسا ، اولین و بزرگترین پخش سازمانی ایران، که با سال ها تجربه، به یکی از اجزای اصلی زنجیره تامین بدل شده است؛ از خرده فروشی ها گرفته تا سازمان های وسیع.